Nebbiolo

Nebbiolo is de rode druif van Piëmonte en de enige druif in Barolo en Barbaresco. Buiten Noord-Italië komt hij nauwelijks voor, en ook daar groeit hij goed op maar een handvol hellingen. Dat maakt Nebbiolo tot een van de meest plaatsgebonden druiven die er zijn: dezelfde druif levert op een heuvel in Serralunga een andere wijn op dan drie kilometer verderop in La Morra.

De naam komt waarschijnlijk van nebbia, mist. Nebbiolo rijpt laat, vaak pas half oktober, en tegen die tijd hangt de ochtendmist over de heuvels van de Langhe. Wie een fles Nebbiolo opent, verwacht op basis van de lichte kleur een lichte wijn — en krijgt het tegenovergestelde.

Nebbiolo heeft een dunne schil met weinig kleurstof maar veel tannine, en de druif houdt zijn zuur vast tot in de late oogst. Het resultaat is een wijn die er in het glas uitziet als een lichte Pinot Noir — granaatrood, doorzichtig, met een oranje rand als hij wat ouder is — maar in de mond zo stevig is als een jonge Bordeaux.

Geur: rozen en viooltjes, verse en gedroogde kersen, zoethout, en de noot van teer die kenners als hét kenmerk van de druif beschouwen. Met de jaren komen daar leer, tabak, gedroogde kruiden en truffel bij.

Smaak: hoge zuren, veel tannine, een vol middenstuk en een lange, droge afdronk. Jong is Nebbiolo stroef; de tannine trekt je mond samen. Dat hoort zo. Lucht en tijd maken hem zachter, en juist die ontwikkeling is de reden dat mensen er kelders voor inrichten.

Wie een zachte, ronde, fruitige rode wijn zoekt, zit bij Nebbiolo verkeerd. Wie een wijn wil die bij elk glas verandert en die om eten vraagt, zit goed.

Nebbiolo loopt vroeg uit en rijpt laat. Hij heeft dus een lang seizoen nodig én bescherming tegen late vorst, en dat vindt hij alleen op zuid- en zuidwesthellingen in een paar gebieden in Noordwest-Italië.

• De Langhe, rond Alba: hier liggen Barolo en Barbaresco, allebei DOCG en allebei 100% Nebbiolo. Wijnen van jongere stokken of minder gunstige percelen komen op de markt als Langhe Nebbiolo of Nebbiolo d'Alba.
• Roero, aan de overkant van de Tanaro: zandiger bodem, lichtere en eerder drinkbare Nebbiolo (Roero DOCG, minimaal 95% Nebbiolo).
• Alto Piemonte, in het noorden: Gattinara en Ghemme, beide DOCG. Nebbiolo heet hier Spanna en geeft strakkere, mineralere wijnen dan in de Langhe. Bij ons: de Travaglini Gattinara en de Travaglini Gattinara Tre Vigne, van het huis met de herkenbare scheve fles.
• Valtellina, in Lombardije: op terrassen tegen de Alpen, onder de naam Chiavennasca. Uit gedroogde druiven wordt hier de Sforzato gemaakt, de Amarone-variant van Nebbiolo.

Buiten Italië staat Nebbiolo op kleine schaal in onder meer Californië, Australië en Mexico, maar nergens levert hij daar wijnen op die de vergelijking met de Langhe aankunnen. Dat is geen chauvinisme van Piëmonte; de druif is simpelweg zo kieskeurig.

Drie namen, dezelfde druif, drie prijsniveaus. Het verschil zit in de herkomst en in de wettelijke rijping.

Barolo — minimaal 38 maanden rijping, waarvan 18 op hout. De stevigste en langst houdbare van de drie. Lees alles over stijlen, dorpen en prijzen op onze Barolo-pagina; daar staan ook alle vijftien Barolo's uit ons assortiment, van de Bel Colle Monvigliero tot de Damilano Cannubi.

Barbaresco — uit een kleiner gebied ten noordoosten van Alba, minimaal 26 maanden rijping waarvan 9 op hout. Meestal iets lichter en eerder op dronk dan Barolo, en vaak iets goedkoper bij gelijke kwaliteit. Bij ons de Bosio Passato Barbaresco.

Langhe Nebbiolo — minimaal 85% Nebbiolo, geen verplichte houtrijping. Dit is de fles waarmee je de druif leert kennen zonder eerst drie jaar te wachten of een avond te plannen: jonger, frisser, meer kers en roos, minder teer en leer. De Bosio Passato Langhe Nebbiolo laat precies dat zien, en kost een fractie van een Barolo van hetzelfde huis.

Twijfel je? Begin met een Langhe Nebbiolo. Bevalt de stijl, dan is een Barolo uit het middensegment — zoals de Damilano Lecinquevigne of de Giovanni Rosso Serralunga — de logische volgende stap.

Temperatuur: 16 tot 18 graden. Kouder maakt de tannine hard, warmer laat de alcohol overheersen.

Lucht: decanteer een Barolo of Barbaresco jonger dan tien jaar minimaal een uur. Een Langhe Nebbiolo kan zonder, maar wordt ook beter van een half uur in de karaf.

Glas: groot en wijd. De geur is de helft van deze druif.

Eten: Nebbiolo vraagt om vet en eiwit tegenover zijn tannine en zuur. De keuken van Piëmonte is er letterlijk op gebouwd: brasato (rundvlees gestoofd in Barolo), tajarin met boter en witte truffel, agnolotti del plin, gebraden wild, en gerijpte kazen als Castelmagno en oude Parmigiano. Ook goed: risotto met paddenstoelen, lamsbout, een stuk rib-eye. Niet doen: lichte vis, scherp gekruid eten en alles wat zoet is.

Zoek je een Italiaanse rode wijn met net zoveel tannine en zuur maar uit een andere streek, kijk dan naar Brunello di Montalcino — Sangiovese in zijn stevigste vorm. Ons volledige aanbod staat bij de Italiaanse wijnen.