Barolo wijn: wat je proeft, wat je betaalt en welke fles bij je past

Barolo is de rode wijn uit Piëmonte die Italianen zelf il re dei vini noemen, de koning van de wijnen. Hij wordt gemaakt van één druif, Nebbiolo, in een handvol dorpen op de heuvels van de Langhe, ten zuiden van Alba. Het is geen wijn die je zomaar open trekt: hij vraagt lucht, een grote bol en eten dat ertegen kan. Wie dat doet, krijgt een wijn die ruikt naar rozen, teer en gedroogde kersen en die in de mond strak en lang is.

Op deze pagina lees je wat Barolo precies is, waar de verschillen tussen Barolo wijnen vandaan komen, hoe je hem serveert en welke fles bij welk moment past. Onderaan staan de veelgestelde vragen, inclusief het verschil met Bardolino en Barbaresco.

Barolo is een DOCG-wijn, de hoogste Italiaanse beschermingsstatus, en was in 1980 een van de eerste wijnen die dat predicaat kreeg. De regels zijn streng:

• 100% Nebbiolo. Geen andere druif toegestaan.
• Herkomst: elf gemeenten in de Langhe, met als kern Barolo, La Morra, Castiglione Falletto, Serralunga d'Alba en Monforte d'Alba.
• Rijping: minimaal 38 maanden vanaf 1 november van het oogstjaar, waarvan minstens 18 maanden op hout. Een Riserva moet 62 maanden rijpen.
• Alcohol: minimaal 13%.

Die rijpingseis verklaart waarom een Barolo pas ruim drie jaar na de oogst in de winkel ligt, en waarom hij duurder is dan de meeste andere Italiaanse rode wijnen: de producent heeft de fles al die tijd in de kelder liggen voordat er iets verdiend wordt.

Nebbiolo is een druif met een dunne schil en veel zuur, en dat bepaalt de wijn. Verwacht geen inktzwarte, zoete rode wijn: een Barolo is in het glas vaak lichter van kleur dan je verwacht, granaatrood met een oranje rand naarmate hij ouder wordt.

Geur: rozen en viooltjes, gedroogde kersen, zoethout, en de klassieke noot van teer. Met leeftijd komen daar leer, tabak en truffel bij.

Smaak: veel tannine, veel zuur, een vol middenstuk en een lange, droge afdronk. Jong is een Barolo stug; de tannine trekt je mond samen. Dat is geen fout, dat is de wijn. Na een uur in de karaf of na een paar jaar in de kelder wordt hij zachter en komt het fruit naar voren.

Wie een zachte, ronde Italiaan zoekt, zit bij Barolo verkeerd en beter bij een Ripasso of Amarone. Wie een wijn wil die groeit in het glas en die je over een avond volgt, zit hier goed.

Twee Barolo's naast elkaar kunnen flink verschillen, en dat komt vrijwel altijd door het dorp en de wijngaard.

Het dorp. De klassieke tweedeling: Barolo's uit La Morra en het dorp Barolo zelf zijn geuriger en toegankelijker, die uit Serralunga d'Alba en Monforte d'Alba zijn steviger, tanninerijker en hebben meer tijd nodig. Drie van onze Barolo's dragen Serralunga letterlijk op het etiket: de Rivetto Barolo del Comune di Serralunga d'Alba, de Damilano Barolo Serralunga d'Alba en de Giovanni Rosso Serralunga.

De wijngaard. Sinds 2010 mogen producenten de naam van een erkende wijngaard op het etiket zetten, de Menzione Geografica Aggiuntiva. Zo'n cru-Barolo komt van één specifieke helling en is de top van het assortiment van een huis. Bij ons: Damilano Cannubi van de beroemdste heuvel van het dorp Barolo, Giovanni Rosso Cerretta en Paolo Manzone Meriame uit Serralunga, Bel Colle Monvigliero uit Verduno, en Clerico Ciabot Mentin uit Monforte.

De blend. Een Barolo zonder wijngaardnaam is meestal samengesteld uit meerdere percelen. Dat is geen mindere wijn: de Damilano Lecinquevigne heet letterlijk "de vijf wijngaarden" en is precies daarom evenwichtig, en zo'n fles is vaak de beste kennismaking met het huis.

Onze Barolo's beginnen rond de €25 en lopen op tot boven de €100 voor een cru van een topproducent. De prijs zegt vooral iets over de wijngaard en de naam van het huis, minder over of de wijn "beter" is voor jouw avond. Een praktische indeling:

Eerste kennismaking (tot ongeveer €35). De Bosio Boschi dei Signori, de Vite Colte Essenze en de Bel Colle Monvigliero laten zien wat Nebbiolo uit de Langhe is zonder dat je een avond hoeft te plannen rond de fles. De Monvigliero is in dit segment de buitenkans: een echte cru-naam voor de prijs van een instapfles.

Voor een goed etentje (€35 tot €60). Hier zit het hart van het aanbod: Marco Porello, Damilano Lecinquevigne, Paolo Manzone Meriame, Rivetto Serralunga en Clerico Barolo. Dit zijn de flessen die je opent bij een stoofschotel of een stuk wild en die je ook vijf jaar kunt laten liggen.

Om weg te leggen of cadeau te doen (boven €60). Giovanni Rosso Cerretta, Damilano Cannubi en Clerico Ciabot Mentin. Cru-Barolo's van huizen met een naam, gemaakt om tien jaar en langer te rijpen. Koop je zo'n fles om nu te drinken, geef hem dan minstens twee uur in de karaf.

Twijfel je? Begin met een fles uit het middensegment. Een Barolo van rond de €45 uit Serralunga vertelt je vrijwel alles wat je over de stijl moet weten. Het volledige aanbod vind je bij onze Italiaanse rode wijnen.

Temperatuur: 16 tot 18 graden. Te warm en de alcohol overheerst; te koud en de tannine wordt hard.

Decanteren: ja, zeker bij een Barolo jonger dan tien jaar. Een uur is het minimum, twee uur is beter. Heb je geen karaf, trek de fles dan vroeg open en schenk het eerste glas alvast.

Glas: een grote, wijde bol. De geur is de helft van het plezier bij deze wijn en die heeft ruimte nodig.

Bewaren: een goede Barolo gaat tien tot twintig jaar mee, liggend, donker en bij een stabiele temperatuur. De meeste flessen zijn op hun best tussen hun vijfde en vijftiende jaar. Een open fles blijft twee tot drie dagen goed; vaak smaakt hij op dag twee zelfs beter.

Barolo hoort bij eten en dan het liefst bij de keuken van Piëmonte zelf. De tannine en het zuur vragen om vet en eiwit: vlees dat lang gestoofd is, gebraden wild, en romige, stevige gerechten.

• Brasato al Barolo, rundvlees dat uren in de wijn zelf stooft. De klassieker, en niet voor niets.
• Tajarin met witte truffel, de dunne eiernoedels uit Alba. Truffel en oudere Barolo delen dezelfde aardse geur.
• Wild: hertenbiefstuk, wildzwijn, fazant.
• Gerijpte kazen: Castelmagno, oude Parmigiano, een pittige pecorino.
• Risotto met paddenstoelen voor wie geen vlees eet.

Wat niet werkt: lichte visgerechten, scherp gekruid eten en alles wat zoet is. De tannine botst dan en de wijn wordt bitter.

De namen lijken op elkaar en worden regelmatig door elkaar gehaald, maar het zijn twee totaal verschillende wijnen uit twee verschillende streken.

Bardolino komt uit Veneto, van de oostelijke oever van het Gardameer, en wordt gemaakt van Corvina met Rondinella. Het is een lichte, frisse rode wijn met rood fruit, weinig tannine en een lage prijs: een fles die je licht gekoeld bij een pizza of een salade drinkt, in dezelfde familie als Valpolicella. Bardolino heeft ook een roséversie, de Chiaretto. Wil je die stijl, kijk dan bij de Zenato Bardolino of de Giarola Bardolino Superiore.

Barolo komt uit Piëmonte, is 100% Nebbiolo, zit vol tannine en zuur, moet jaren rijpen en kost een veelvoud. Een Bardolino drink je op een dinsdag; een Barolo plan je.

Zoek je een vergelijkbare tegenstelling binnen Toscane, lees dan Chianti of Brunello.