Riesling
Riesling is de witte druif van de Rijn en de druif waar wijnkenners het vaakst van zeggen dat hij de beste witte wijnen ter wereld geeft. Hij heeft twee eigenschappen die geen andere druif in die combinatie heeft: heel veel zuur en heel veel geur. Daardoor kan Riesling alles zijn — staaldroog en scherp als een citroen, of honingzoet — en blijft hij in beide gevallen fris. Hout krijgt hij vrijwel nooit; de druif heeft het niet nodig.
Het misverstand dat Riesling altijd zoet is, komt van de goedkope halfzoete Duitse wijnen van vroeger. De werkelijkheid: het grootste deel van wat Duitsland vandaag maakt is droog, en het etiket vertelt precies wat je krijgt — als je weet waar je op moet letten. Dat leggen we hieronder uit.
Wat voor een wijn is Riesling?
Licht van kleur, licht tot middelmatig van body, hoge zuren en een geur die uit het glas komt: groene appel, limoen, perzik, abrikoos, witte bloesem, en op leisteenbodem een minerale, bijna rokerige noot. Riesling uit warmere streken ruikt naar limoen en passievrucht; uit koele streken naar groene appel en citroen.
Twee dingen maken de druif bijzonder. Ten eerste het alcoholgehalte: een Mosel-Riesling kan 8 procent hebben en toch vol smaken, omdat het zuur en de restsuiker elkaar in evenwicht houden. Ten tweede de houdbaarheid: een goede Riesling gaat tien, twintig, dertig jaar mee. Hij krijgt dan een kenmerkende geur die kenners "petroleum" noemen — dat is geen fout maar een teken van rijping, en voor liefhebbers het mooiste wat de druif te bieden heeft.
Zoek je een aromatische witte wijn die zachter en rijker is, vergelijk dan met Gewürztraminer.
Droog of zoet? Zo lees je een Duits etiket
Duitse etiketten zeggen precies hoe de wijn smaakt, maar in hun eigen taal. De belangrijkste woorden:
- Trocken — droog. De meeste Duitse kwaliteitswijn is tegenwoordig trocken.
- Feinherb of halbtrocken — een klein beetje restzoet, net genoeg om het zuur te ronden. Vaak de beste keus bij pittig eten.
- Kabinett, Spätlese, Auslese — dit zijn geen zoetheidsgraden maar rijpheidsgraden van de druiven bij de oogst. Een Kabinett is licht en fijn, een Spätlese (laat geoogst) rijper en voller, een Auslese (uitgelezen) geconcentreerd en meestal zoet. Staat er trocken achter, dan is ook een Spätlese droog.
- Beerenauslese, Trockenbeerenauslese, Eiswein — de zeldzame zoete dessertwijnen, in kleine flessen en met grote prijzen.
- Grosses Gewächs (GG) — droge topwijn van een aangewezen wijngaard, het Duitse equivalent van een Grand Cru.
Bij ons vind je de hele ladder van één producent: van de Ansgar-Clüsserath Vom Schiefer Riesling trocken via de Trittenheimer Apotheke Kabinett naar de Trittenheimer Apotheke Spätlese. Voor feinherb: de Familie Steffen Trittenheimer Riesling feinherb.
Waar komt de beste Riesling vandaan?
Mosel. Steile leisteenhellingen boven de rivier; de lichtste, fijnste en meest minerale Riesling ter wereld, vaak met wat restzoet en een laag alcoholgehalte. Trittenheim, waar de Apotheke-wijngaard ligt, is een van de klassieke dorpen.
Rheingau en Rheinhessen. Iets voller en rijper, vaker droog. De Allendorf Riesling trocken is een typische Rheingauer; de Eser Riesling trocken en de Steffen Riesling trocken Cuvée 01 zijn de betaalbare instap. Meer over het land bij Duitse wijn.
Elzas. Aan de Franse kant van de Rijn is Riesling vrijwel altijd droog, voller en met meer alcohol. De 51 Grand Cru-wijngaarden hebben elk hun eigen bodem, en dat proef je: Julien Schaal Grand Cru Sommerberg (graniet), Rosacker (kalk), Schoenenbourg en Rangen (vulkanisch). Instap: Cave Dingersheim Alsace Riesling.
Oostenrijk, Wachau. Droog, strak en krachtig, van terrassen langs de Donau. De Wachau kent drie klassen naar rijpheid: Steinfeder (licht), Federspiel (middel) en Smaragd (vol en lang houdbaar). Gattinger Riesling Federspiel en Gattinger Riesling Smaragd Steinriegl.
Australië en Nieuw-Zeeland. Kurkdroog, limoen en een strakke afdronk; de Clare en Eden Valley in Zuid-Australië zijn de bekendste. De Langmeil Live Wire Riesling laat de Australische stijl zien.
En verder: de Novacella Riesling uit Alto Adige (Zuid-Tirol) is Alpen-Riesling op zijn Italiaans, en wie de druif zonder alcohol wil, neemt de Allendorf Riesling alcoholvrij — een van de weinige alcoholvrije wijnen die echt naar de druif smaakt, juist omdat Riesling zoveel geur heeft.
Riesling serveren en combineren
Temperatuur: 8 tot 10 graden. Een Spätlese of Auslese mag iets koeler; een rijpe droge Riesling iets warmer, zodat de geur loskomt.
Bewaren: een Kabinett of Spätlese van een goed huis gaat moeiteloos tien tot twintig jaar mee; droge Grand Cru en Smaragd ook. Eenvoudige Riesling drink je binnen drie jaar.
Eten: Riesling is de meest veelzijdige wijn aan tafel, omdat het zuur bij bijna alles past en de restsuiker (als die er is) pittig eten tempert.
- Droog: forel, snoekbaars, sushi, kip, varkensvlees met appel, Aziatische gerechten zonder veel chili.
- Feinherb: Thais en Indiaas eten, alles met chili, gember en limoen. Dit is de wijn bij curry.
- Spätlese en Auslese: foie gras, blauwe kaas, fruittaart, of gewoon als aperitief op een zomeravond.
Alle witte wijnen vind je bij witte wijn; het Duitse en Oostenrijkse aanbod staat bij witte wijn uit Duitsland en Oostenrijk.
Veelgestelde vragen over Riesling
Allebei. Het meeste wat Duitsland en de Elzas vandaag maken is droog (trocken). Feinherb en halbtrocken zijn licht zoet, Spätlese en Auslese zijn meestal zoet tenzij er trocken achter staat. Het etiket vertelt het precies.
Het zijn rijpheidsgraden van de druiven bij de oogst, geen zoetheidsgraden. Kabinett is het lichtst, Spätlese (laat geoogst) is rijper en voller, Auslese (uitgelezen) is het meest geconcentreerd. Elk van de drie kan in principe droog gemaakt worden; in de praktijk is een Auslese vrijwel altijd zoet.
Bij het rijpen in de fles vormt Riesling een stof (TDN) die aan kerosine doet denken. Het hoort bij de druif en is voor liefhebbers juist het kenmerk van een gerijpte Riesling. Jonge Riesling ruikt naar groene appel, limoen en bloesem.
Langer dan bijna elke andere witte wijn. Een Kabinett of Spätlese van een goed huis, een Elzasser Grand Cru of een Wachau Smaragd gaat tien tot twintig jaar mee, dankzij het hoge zuur. Eenvoudige Riesling drink je binnen drie jaar.
Mosel-Riesling is licht, fijn en mineraal, vaak met wat restzoet en een laag alcoholgehalte (8 tot 11 procent). Elzas-Riesling is vrijwel altijd droog, voller en met meer alcohol (12 tot 13,5 procent). Zelfde druif, andere kant van de Rijn.
Droge Riesling bij vis, kip en varkensvlees; feinherb bij Thais, Indiaas en alles met chili; zoete Spätlese en Auslese bij blauwe kaas, foie gras en fruitdesserts. Het hoge zuur maakt Riesling de meest veelzijdige wijn aan tafel.